مورد نياز آنها قرار مىگيرد اعمّ از وسايل آهنى و چوبى و سنگى و جز اينها در نظر بياور ؛ و بنگر در كارهاى كارگران اعمّ از دروگر و آهنگر و جز اينها در تهيّه و اصلاح وسايل كشاورزى و آسياب و پخت نان و نياز آهنگران به آهن و مس و ارزيز ؛ و بينديش چگونه خداوند كوهها و سنگها و معدنها را خلق كرده چگونه قطعات زمين را كه در كنار هم قرار دارند مختلف آفريده است . اگر نيك بررسى كنى خواهى دانست كه اى بيچاره يك قرص نان گرد و آماده براى خوردن تو نمىشود جز اين كه بيش از يك هزار كارگر در راه آن كار كرده‌اند . از فرشته‌اى آغاز كن كه ابرها را براى ريزش باران رانده تا آخر كارهاى فرشتگان ، و زمانى كه نوبت به اعمال آدميان مىرسد تا آنگاه كه نان به صورت گرده در مىآيد نزديك هفت هزار صنعتگر در راه آن فعاليّت كرده است ؛ صنعتگرانى كه صنعت هر كدام از آنها اصلى از اصول صنايعى است كه مصالح خلق جز بدانها تمام و كامل نمىشود . سپس در كثرت كارهايى كه انسان بر روى اين آلات و ادوات انجام مىدهد بينديش حتّى در سوزنى كه آلتى خرد مىباشد و فايدهء آن دوختن لباسى است كه انسان را از سرما نگه مىدارد . اين سوزن از آهنى كه مناسب آن باشد ساخته و پرداخته نمىشود جز اين كه بيست و پنج بار بايد از دست سوزنگر بگذرد و در هر بار بر روى آن كارى انجام دهد . اگر خداوند شهرها را به همديگر مربوط و وابسته نمىكرد و بندگان را مسخّر و مأمور نمىساخت و فى المثل تو به داسى نياز پيدا مىكردى كه با آن گندم را پس از كشت درو كنى عمر تو به پايان مىرسيد و به تهيّهء آن قادر نمىشدى . آيا نمىانديشى چگونه خداوند بنده‌اش را كه از نطفه‌اى كثيف آفريده هدايت فرموده تا اين اعمال و صنايع شگفت انگيز را انجام دهد ؛ مثلا به مقراض بنگر كه از دو تيغهء برابر كه يكى بر روى ديگرى قرار داده شده تشكيل گرديده است . هر دو تيغه با هم چيزى را مىگيرند و به سرعت مىبرند . اگر خداوند به فضل و كرم خويش طريق ساخت آن را بر پيشينيان ما كشف نمىكرد و ما نيازمند بوديم كه با فكر خود راه تهيّهء آن را پيدا و سپس آهن را از سنگ استخراج كنيم و آلاتى را كه مقراض از آنها خسته مىشود به دست آوريم ، اگر عمر يكى از ما به اندازهء عمر نوح و عقل او كاملترين عقول بود نمىتوانست طريق ساختن همين يك وسيله را پيدا كند چه رسد به ديگر چيزها . آرى منزّه است خداوندى كه بينايان را به نابينايان ملحق كرده و با اين همه بيان آنان